Afvalverwerking, een cruciale sector voor de transitie

Pierre Schang, Beheerder en Jisia Ranaivosoa, Beheerder/Analist, La Financière de l’Échiquier

De bevolkingsgroei, de klimaatverandering, de grondstofprijzen en de strengere milieunormen zorgen voor structurele behoeften: het inzamelen, sorteren, hergebruiken en verwerken van steeds omvangrijkere en complexere afvalstromen. Zonder ingrijpende maatregelen zou de wereldwijde productie van huishoudelijk afval in 2050 3,4 miljard ton kunnen bedragen [1], wat neerkomt op een laag afval van 25 meter dik die de stad Brussel volledig bedekt. Afvalverwerking is nu een centrale schakel in de ecologische transitie. Baanbrekende investeerders hebben deze uitdagingen aangepakt door bedrijven te ondersteunen die zich inzetten voor deze kwesties, die echte strategische hefbomen en concurrentievoordelen zijn.

Circulariteit als kern van het ecosysteem

De verwoestende gevolgen van plastic voor ons milieu illustreren deze uitdagingen op concrete wijze. Tegen 2060 zullen de emissies als gevolg van de levenscyclus van plastic naar verwachting verdrievoudigen [2]. De uitdaging ligt dus niet alleen in het inzamelen van meer afval, maar ook in het produceren van gerecycled materiaal van voldoende kwaliteit om opnieuw in de verpakkingsketens te kunnen worden opgenomen. Naast de milieudimensie beantwoordt deze behoefte aan de groeiende vraag van de industrie en lokale overheden naar beter traceerbare stromen, die minder gevoelig zijn voor verontreiniging en die kunnen worden hergebruikt in circulaire toeleveringsketens. Zo heeft het bedrijf Republic Services, één van de Amerikaanse marktleiders op het gebied van afvalverwerking, in Las Vegas een Polymer Center ontwikkeld dat zich toelegt op de secundaire sortering van post-consumer-plastic. Het doel is om gerecyclede materialen te produceren die klaar zijn voor hergebruik in nieuwe verpakkingen. De aangekondigde capaciteit van de site bedraagt meer dan 45.000 ton gerecycled plastic per jaar, en het bedrijf ontwikkelt een tweede complex in Indianapolis. Ook de rol van de fabrikanten van apparatuur is cruciaal in deze waardeketen. Het Noorse Tomra ontwikkelt bijvoorbeeld geautomatiseerde statiegeldsystemen en optische sorteertechnologieën waarmee materialen – verpakkingen, kunststoffen, metalen, voedselafval – met grote precisie kunnen worden geïdentificeerd en gescheiden. De aldus verbeterde kwaliteit van de gesorteerde stromen is cruciaal voor de efficiëntie van de kringloop: hoe beter een materiaal in een vroeg stadium wordt gescheiden, hoe beter het kan worden hergebruikt in toepassingen met toegevoegde waarde, in plaats van te worden weggegooid. 

Op weg naar energieopwekking

Energieopwekking vormt een tweede pijler van circulariteit en groei. De constatering is eenvoudig: stortplaatsen stoten methaan uit, een krachtig broeikasgas dat, wanneer het wordt opgevangen en verwerkt, kan worden omgezet in hernieuwbaar aardgas, dat in het netwerk of als brandstof kan worden gebruikt. De Noord-Amerikaanse groep Waste Management is dan ook van plan om $ 3 miljard te investeren in haar infrastructuur voor recycling en hernieuwbaar aardgas in bijna 40 moderne recyclingcentra. Het bedrijf heeft zo in 2024 58 miljoen MMBtu [3] aan stortgas omgezet in energie, een volume dat de elektriciteitsbehoefte van een metropool als Parijs gedurende een jaar dekt. De groep streeft naar een aanzienlijke stijging van haar productie dankzij nieuwe installaties. Republic Services heeft zich ten doel gesteld het hergebruik van haar biogas tegen 2030 met 50% te verhogen. Een sprekend voorbeeld van de omzetting van een milieuexternaliteit in een bron van terugkerende inkomsten, terwijl tegelijkertijd de uitstoot van stortplaatsen wordt verminderd.

Voor ons als beleggers vertonen spelers in de afvalverwerking kenmerken die vergelijkbaar zijn met die van nutsbedrijven, maar met een eigen dynamiek. Afvalinzameling en -storting zijn lokale markten en maken meestal deel uit van langetermijncontracten. De toetredingsdrempels zijn hoog: schaarste aan vergunningen, beperkte maatschappelijke acceptatie van nieuwe stortplaatsen of verbrandingsinstallaties, logistieke dichtheid, evenals schaalvoordelen bij het sorteren en verwerken. Deze structuur leidt tot lokale monopolie- of oligopole-situaties, met een goed inzicht in de volumes en de mogelijkheid om kosten door te berekenen in de prijzen. In tegenstelling tot gereguleerde nutsbedrijven beschikken deze ondernemingen over meer tarief- en operationele flexibiliteit. Binnen een portefeuille vormen deze ondernemingen naar onze mening dan ook een aanvulling op aandelen die meer direct blootgesteld zijn aan hernieuwbare energie of energie-efficiëntie.

De ecologische transitie beperkt zich niet tot het produceren van schonere energie, maar houdt ook in dat we beter omgaan met de grondstoffen die onze economieën winnen, verbruiken en lozen. De afvalverwerkingssector, waarvan de groei gekoppeld is aan fysieke en regelgevende behoeften op de lange termijn, bevindt zich precies op dit kruispunt tussen veerkracht, circulariteit en industriële groei.

[1] Wereldbank, 2020

[2] Europa, 2025

[3] Million British thermal units, eenheid voor het meten van energie