Hoe een Turkse ondernemer Antwerpen wil uitbouwen tot wereldcentrum van circulaire recyclage
De Turkse cleantechondernemer Cem Özsüer zet zijn zinnen op de haven van Antwerpen. Met een investering van 300 miljoen euro bouwt zijn bedrijf SynPet Technologies er een fabriek die gemengd plasticafval omzet in circulaire grondstoffen voor de chemische industrie. Wat voor anderen afval is, ziet hij als de grondstof van de toekomst. ‘We bewijzen dat circulariteit industrieel haalbaar is. Antwerpen is daarvoor de juiste plek.’
Van idee tot industrieel plan
Het verhaal van SynPet begon niet in een laboratorium, maar met een vraag die Özsüer al meer dan tien jaar bezighoudt. ‘Ik vroeg me af waarom we, in een wereld die technologische wonderen voortbrengt, nog altijd tonnen plastic verbranden. Als men in de jaren veertig synthetische brandstoffen kon maken, waarom kunnen wij dat vandaag niet op een duurzame manier?’ Die vraag leidde hem tot een zoektocht naar technologieën die nat en gemengd afval konden verwerken. ‘Pyrolyse en vergassing waren interessant, maar ze werkten niet met afval dat water bevat. De helft van ons afval is vocht. Daar zat de uitdaging.’
Na jaren onderzoek vond Özsüer aansluiting bij een Amerikaanse wetenschapper die met dierlijk afval experimenteerde. Samen ontwikkelden ze een procédé dat met water onder hoge druk en temperatuur werkt: het Thermal Conversion Process (TCP). Dat proces kan afvalstromen recycleren die ongeschikt zijn voor bestaande methoden. Waar klassieke pyrolyse hoogstens 40% van het plastic omzet in bruikbare grondstof, haalt SynPet tot 70% rendement. Bovendien hoeft het afval niet gesorteerd, gewassen of gedroogd te worden.
De weg van Turkije naar Europa
De technologie werd aanvankelijk in Turkije ontwikkeld, maar daar botste Özsüer op een muur van regelgeving. ‘De wetgeving was er niet klaar voor. Er bestond eenvoudigweg geen kader voor chemische recyclage op deze schaal. Dus besloten we te verhuizen naar Europa, waar circulariteit wel wordt aangemoedigd en ondersteund.’ En in België vond SynPet een vruchtbare bodem. ‘Antwerpen was meteen interessant,’ vertelt hij. ‘De haven is een logistiek knooppunt, huisvest de grootste chemische cluster van Europa en beschikt over een vooruitstrevend beleid op vlak van duurzaamheid. Toen we de mensen van het NextGen District ontmoetten, wisten we: dit is het moment om te schalen.’
De stap naar Europa betekende niet alleen een geografische verschuiving, maar ook een mentale. ‘In Turkije dachten mensen: recycling is iets kleinschaligs, iets idealistisch. In Europa is het economisch beleid. Dat verschil is enorm. Hier praten we niet over idealen, maar over investeringen, rendement en industriële toekomst.’
Een fabriek van 300 miljoen euro
De investering in Antwerpen bedraagt 300 miljoen euro en moet leiden tot een fabriek die jaarlijks 250 000 ton gemengd plasticafval omzet in meer dan 100 000 ton circulaire nafta-vervanger (CNS), aangevuld met hernieuwbaar gas en carbon black. De site, die op een terminal van Euroports komt, zal grotendeels draaien op energie die het proces zelf terugwint en zo bijna zelfvoorzienend wordt. De productie start naar verwachting in 2028 en zal meer dan 200 directe banen opleveren. Het CNS-hoofdproduct van SynPet is volgens Özsüer een gamechanger. ‘Het is compatibel met bestaande petrochemische installaties en vereist geen verdere raffinage. Petrochemische bedrijven kunnen het rechtstreeks mengen in hun grondstofstroom. Het past in hun bestaande processen en sluit de kringloop van plastics.’
Volgens Fatih Gürbüz, projectmanager bij SynPet , is de nieuwe fabriek in Antwerpen de eerste van haar soort. De Turkse ingenieur noemt het een project dat de technologie niet alleen bewijst, maar ook optimaliseert voor toekomstige installaties. ‘We zullen leren uit deze fabriek, het ontwerp verbeteren en het daarna kopiëren naar andere locaties in Europa, de VS en Azië.’ De bouw zal zo’n dertig maanden duren, een periode waarin vooral de levering van gespecialiseerde reactoren een uitdaging vormt. ‘De aanlooptijd van zulke componenten bedraagt tot achttien maanden,’ geeft Gürbüz aan. ‘Maar de risico’s zijn beheersbaar. We weten wat we doen. De prioriteit blijft: veilig werken, geen schade aan mens of milieu.’
Partnerships
Tijdens de officiële ondertekening in het Antwerpse Havenhuis op woensdag 28 oktober sprak Özsüer niet enkel als ondernemer, maar ook als idealist. ‘Wat we hier doen, is meer dan een investering: het is een engagement. Plastic hoeft niet het probleem te zijn, het kan deel van de oplossing worden. Elk ton afval dat we recycleren, is een ton olie die we niet uit de grond moeten halen.’ Hij benadrukt dat de fabriek in Antwerpen geen proefproject is. ‘Dit is geen test, geen pilot. Dit is industriële realiteit. We hebben het bewezen op labo- en demoschaal en nu brengen we het naar commerciële schaal. De wereld heeft nood aan schaalbare oplossingen, niet aan beloftes.’
De komst van SynPet is ook een opsteker voor de haven, die met het NextGen District volop inzet op circulaire economie. Jacques Vandermeiren, CEO van de Haven van Antwerpen-Brugge, noemt de investering een nieuwe mijlpaal in de transitie van de haven tot circulair industrieel ecosysteem. ‘We willen een pionier zijn in duurzame industrie. Projecten als SynPet tonen dat innovatie, logistiek en technologie elkaar hier vinden.’
De samenwerking met Euroports, dat de terminal en logistieke infrastructuur levert, garandeert volgens Özsüer een efficiënte integratie. De CEO van Europortd, Frédéric Platini bevestigt: ‘SynPet toont hoe logistiek en technologie hand in hand kunnen gaan. Wij zullen instaan voor de volledige aanvoer van plasticafval en de uitvoer van circulaire producten.’ Belangrijk is ook de rol van Kolmar Group, de Zwitserse investeerder die al in een vroeg stadium kapitaal en knowhow bij de Turkse groep inbracht. CEO Ruth Sandelowsky ziet de technologie als een unieke kans om de Europese chemische industrie een stap dichter bij haar klimaatdoelstellingen te brengen. Kolmar zal ook optreden als marketingpartner voor de Antwerpse site en toekomstige uitbreidingen.
Jacques Vandermeiren, Frédéric Platini en Cem Özsüer (van l. naar r.)
De strategische blik van de haven
Volgens Pieter-Jan Blondeel, business developer bij de Haven van Antwerpen-Brugge, past SynPet perfect in de strategie om Antwerpen te verankeren als centrum van circulaire industrie. ‘Zulke investeringen trekken nieuwe spelers aan en houden bestaande bedrijven hier. Het is een ankerproject dat ons helpt om de chemie, die zo belangrijk is voor onze economie, te behouden. Blondeel erkent tegelijk de uitdagingen. ‘De energiekosten blijven hoog, de regelgeving verandert snel, en investeringsbeslissingen worden dubbel gecheckt. Maar dit project toont dat innovatie de beste verdediging is. Europa legt strenge CO₂-doelen op, maar precies daardoor ontstaan projecten als SynPet.’ Hij wijst tevens op de rol van het NextGen District, waar de haven verschillende recyclage-initiatieven bundelt. ‘We willen een ecosysteem creëren waarin circulaire technologieën kunnen groeien, van start-up tot industriële schaal. SynPet is daar een schoolvoorbeeld van.’
Voor de Haven van Antwerpen-Brugge bevestigt het project uiteindelijk haar strategische positie als spil in de industriële transitie. CEO Vandermeiren vult aan: ‘Onze haven heeft altijd geleefd van verandering van de scheepvaart tot de petrochemie. De volgende grote transitie is die naar circulariteit. Projecten als SynPet tonen dat duurzaamheid niet in de marge gebeurt, maar in het hart van de industrie.’
Waarom Antwerpen?
Volgens Cem Özsüer is de keuze voor Antwerpen symbolisch. ‘Deze stad is al eeuwen een centrum van handel en industrie. Nu kan ze dat opnieuw worden, maar dan in een duurzame context. Wij brengen de technologie, de haven brengt de infrastructuur, Europa brengt de visie. Samen kunnen we het bewijs leveren dat circulariteit niet alleen moreel juist is, maar ook winstgevend.’ De Turkse ondernemer is er trouwens van overtuigd dat de toekomst van de chemie in circulariteit. ‘Wat vandaag een investering van 300 miljoen lijkt, is in werkelijkheid een blauwdruk voor tientallen vergelijkbare sites. De wereld produceert elk jaar meer dan 350 miljoen ton plastic. Wij tonen dat het anders kan. Als elk industrieel centrum één fabriek zoals de onze bouwt, dan maken we van afval een grondstofstroom die zichzelf in stand houdt. Dat is de ware betekenis van circulaire economie: het einde van de lineaire logica waarin alles een wegwerpproduct is.’
Volgens berekeningen van SynPet zelf zal het Antwerpse complex de CO₂-uitstoot met tot 80% verminderen in vergelijking met verbranding van plasticafval. Bovendien verkleint het de Europese afhankelijkheid van fossiele grondstoffen en ingevoerde olie. Özsüer noemt dat een essentiële stap in de Europese industriepolitiek. ‘Europa zal zijn klimaatdoelen nooit bereiken als het tegelijk zijn grondstoffen blijft importeren. Wat wij hier doen, is lokale kringlopen opbouwen: circulaire hubs die niet alleen milieuvriendelijk, maar ook strategisch zijn.’
De textielindustrie, een beslissende transitie