Steeds meer Belgen denken vandaag bewust na over de manier waarop zij hun vermogen willen overdragen. Naast de klassieke familiale vermogensoverdracht groeit de belangstelling voor filantropisch nalaten sterk. Dat zegt Bart Chiau, Senior Estate Planner bij Nagelmackers, in een recente paper.
Veel mensen willen immers dat hun waarden en engagement ook na hun overlijden blijven voortleven. Solidariteit, wetenschappelijk onderzoek, zorg, onderwijs of dierenwelzijn zijn voor velen belangrijke thema’s geworden binnen hun successieplanning.
Een goed doel opnemen in uw nalatenschap is daardoor uitgegroeid tot een volwaardig instrument van vermogensplanning.
Een maatschappelijke evolutie
Vooral binnen de babyboomgeneratie zien we deze tendens sterk toenemen. Deze generatie beschikt gemiddeld over een aanzienlijk opgebouwd vermogen en is tegelijk maatschappelijk sterk geëngageerd.
Waar vroeger nalatenschappen van alleenstaanden vaak automatisch naar traditionele instellingen gingen, kiezen testatoren vandaag bewust voor organisaties die aansluiten bij hun persoonlijke overtuigingen.
Het gaat daarbij niet uitsluitend om grote internationale ngo’s. Ook universiteiten, onderzoeksinstellingen, ziekenhuizen, lokale projecten of dierenwelzijnsorganisaties worden steeds vaker opgenomen in testamenten.
Een legaat aan een goed doel is dan ook veel meer dan een fiscale of financiële beslissing. Het vormt een manier om blijvend impact te creëren via het eigen vermogen.
Hoe kan u nalaten aan een goed doel?
Wie een goed doel wil opnemen in zijn nalatenschap, moet dit voorzien via een testament.
Daarvoor bestaan twee mogelijkheden.
Het notarieel testament
Het notarieel testament wordt opgesteld door een notaris en biedt de grootste rechtszekerheid.
Wanneer een goed doel geheel of gedeeltelijk als erfgenaam wordt aangeduid, is deze formule doorgaans de meest aangewezen oplossing. De juridische formulering gebeurt correct en de kans op betwistingen wordt sterk beperkt.
Het eigenhandig testament
Daarnaast bestaat ook het eigenhandig testament. Dit testament moet volledig met de hand geschreven, gedateerd en ondertekend worden door de testator.
Hoewel juridisch geldig, is deze vorm gevoeliger voor interpretatieproblemen of vormfouten.
Wat kan u precies nalaten?
In uw testament kan u een goed doel aanduiden als enige erfgenaam of als mede-erfgenaam naast andere erfgenamen.
U kan daarbij kiezen voor:
- een vast bedrag;
- een specifiek goed, zoals een woning, kunstwerk of effectenportefeuille;
- of een bepaald percentage van uw vermogen.
Om latere discussies te vermijden, is het belangrijk dat de organisatie correct wordt geïdentificeerd met haar volledige juridische benaming, adres en ondernemingsnummer.
Daarnaast is het aangewezen een alternatief goed doel te voorzien indien de oorspronkelijke organisatie bij overlijden niet meer zou bestaan.
Een gunstig fiscaal regime in Vlaanderen
Sinds 1 juli 2021 geldt in Vlaanderen een tarief van 0% erfbelasting voor legaten aan erkende goede doelen.
Dit betekent concreet dat het volledige nagelaten vermogen integraal bij de begunstigde organisatie terechtkomt, zonder fiscale afroming.
Deze regeling maakt filantropisch nalaten bijzonder efficiënt binnen een successieplanning.
Wat met het duolegaat?
Het duolegaat was jarenlang een populaire techniek in Vlaanderen, vooral bij personen zonder erfgenamen in rechte lijn.
Via deze techniek kon men:
- een goed doel ondersteunen;
- én tegelijk de erfbelasting voor verdere familieleden optimaliseren.
Sinds de Vlaamse hervorming van 1 juli 2021 is het duolegaat echter afgeschaft.
Oude testamenten die nog een duolegaat bevatten, verdienen daarom bijzondere aandacht. In bepaalde gevallen kan een goed doel een dergelijke nalatenschap zelfs weigeren omdat ze financieel nadelig geworden is.
Een herziening van bestaande testamenten is dan ook sterk aanbevolen.
In Brussel en Wallonië blijft het duolegaat voorlopig wel bestaan.
Ook schenkingen tijdens het leven
Niet alleen legaten, maar ook schenkingen aan goede doelen genieten in Vlaanderen een bijzonder gunstig fiscaal regime.
Schenkingen aan erkende organisaties zijn volledig vrijgesteld van schenkbelasting.
Dit laat toe om filantropie reeds tijdens het leven structureel te integreren in de vermogensplanning.
Besluit
Nalaten aan een goed doel is vandaag uitgegroeid tot een bewuste vorm van successieplanning.
Het biedt niet alleen fiscale voordelen, maar laat vooral toe om een blijvende maatschappelijke impact te creëren via het eigen vermogen.
Wie bewust wil bepalen welke waarden en engagementen blijven voortleven, vindt in het filantropisch legaat een krachtig instrument van vermogensoverdracht.
