De obligatiecomponent in een portefeuille heeft als doel te fungeren als risicodemper. Om die rol te vervullen moeten obligaties uitgegeven worden door kwalitatief sterke staten of ondernemingen en moeten ze voldoende liquide zijn. Het is daarom belangrijk om bijzonder aandacht te besteden aan de samenstelling van deze activaklasse, want soms bevatten portefeuilles obligaties met een risico dat vergelijkbaar is met aandelenrisico. Hoe kun je het onderscheid maken en waar moet je precies op letten?
Let op het rendement
Het eerste element dat je aandacht moet trekken, is het rendement. Als je in je obligatieportefeuille één of meerdere posities ziet met een rendement dat hoger ligt dan dat van weinig risicovolle obligaties, betekent dit dat die obligatie(s) een hoger risico dragen.
Extra risico heeft altijd een prijs en gaat dus gepaard met een hogere rentevergoeding. Naast de prestatie moet men zich dus ook afvragen welk risico achter dat rendement schuilgaat.
Bijvoorbeeld: in een periode van lage rente, wanneer een vrijwel risicovrije staatsobligatie zoals de Duitse Bund slechts ongeveer 1% oplevert, zal een obligatie die 6% rendement biedt voor dezelfde looptijd doorgaans een hoog risico bevatten.
Achter een hoog rendement kan een debiteurenrisico schuilgaan (het risico dat de emittent zijn verplichtingen niet kan nakomen) of een liquiditeitsrisico, wat betekent dat de obligatie moeilijker te verkopen is op de secundaire markt.
Wat er achter de benaming schuilgaat
Men mag zich ook niet beperken tot enkel de naam van de obligatie of de naam van de emittent. Zelfs een bekende naam kan soms een aanzienlijk risico inhouden.
Bijzondere aandacht moet worden besteed aan obligaties uitgegeven door banken. Binnen deze categorie bestaan namelijk verschillende soorten schulden:
- Senior schulden: deze worden bij faillissement of wanbetaling als eerste terugbetaald.
- Achtergestelde schulden of perpetuele schulden: deze worden eerder met aandelenrisico gelijkgesteld, omdat ze geen voorrang hebben bij terugbetaling. In geval van faillissement worden ze vaak gelijkgesteld met kapitaal.
Hoe herken je deze in een portefeuille?
- via hun benaming (bijvoorbeeld perpetuals),
- via hun langere looptijd of vervaldatum,
- en via hun hogere rente.
Het is dus belangrijk om je vermogensbeheerder te vragen welk aandeel van achtergestelde of perpetuele schulden zich in de obligatieportefeuille bevindt.
Focus op kwaliteit en type obligaties
Het is ook belangrijk om te kijken naar de rating van de ondernemingen of staten in de obligatieportefeuille. Soms hebben obligaties geen rating, wat een signaal kan zijn dat ze meer risico inhouden.
Achter sommige obligatiebenamingen kunnen bovendien complexe gestructureerde producten schuilgaan. Voor dergelijke producten bestaat er een moratorium tussen de FSMA en de financiële instellingen. In portefeuilles zijn ze vaak herkenbaar doordat ze de Engelse benaming “notes” dragen.
Het is daarom verstandig om je vermogensbeheerder te vragen welk percentage van deze gestructureerde producten in de obligatieportefeuille zit. Ook reverse convertibles verdienen extra aandacht, want deze kunnen zeer risicovol zijn.
Valuta en kwaliteit van de emittent
Men moet ook kijken in welke valuta de obligatie is uitgegeven. Naast het debiteurenrisico kan er namelijk ook een valutarisico bestaan.
Bijvoorbeeld: als een obligatie in dollars is uitgegeven en de dollar in waarde daalt, dan zal het rendement in euro negatief worden beïnvloed.
Het is bovendien verstandig om het uitgifteprospectus van de obligatie te raadplegen voordat men intekent of ze op de secundaire markt koopt. In dat document worden de risico’s verbonden aan de activiteiten van de uitgevende onderneming duidelijk beschreven.
Beleggingsfondsen (obligatie-sicavs)
Als het om een obligatie-sicav gaat, wordt het risiconiveau vermeld in het verkorte prospectus (KIID). Het is belangrijk om de inhoud van de sicav zorgvuldig te analyseren en te bekijken in welke soorten producten het fonds investeert of kan investeren.
Minder risicovolle obligaties
Sommige obligaties worden daarentegen als minder risicovol beschouwd, zoals covered bonds of gedekte bankobligaties. Deze worden namelijk gedekt door een portefeuille van hypothecaire kredieten die op de balans van de bank blijven staan.
