Cryptomunten en meer specifiek Bitcoin halen voortdurend de pers en sociale media. Soms gaat het om de spectaculaire stijging van deze activa, dan weer om hun duizelingwekkende dalingen. Maar los van die schommelingen rijst de vraag: kunnen cryptomunten werkelijk als investeringen worden beschouwd?
Terminologie
De terminologie die voor deze activa wordt gebruikt, kan doen vermoeden dat we ons in de wereld van investeringen bevinden. Het woord “munten” zorgt namelijk voor verwarring. Hoewel bepaalde goederen en diensten met Bitcoin kunnen worden betaald, gaat het niet om een echte munt in de strikte betekenis van het woord. Achter dit actief staat geen enkele staat of centrale bank die het monetair beleid beheert. Men zou daarom beter spreken van een “ruilmiddel”.
Financiële producten
Financiële producten waarvan bepaalde cryptomunten de onderliggende waarde vormen, versterken eveneens het idee dat deze activa beleggingsinstrumenten zijn. Zo bestaan er ETP’s op Bitcoin en Ethereum. Dit zijn beursgenoteerde fondsen die de prestaties van cryptomunten volgen. Een Bitcoin-ETF biedt bijvoorbeeld een alternatief voor beleggers die willen deelnemen aan de Bitcoinmarkt zonder zelf een handelsplatform te kiezen om tokens te kopen of een digitale wallet aan te maken om die veilig te bewaren.
Euronext Parijs en Euronext Amsterdam hebben dergelijke ETP’s op virtuele munten toegelaten op hun respectieve markten. Daardoor lijken deze beursplaatsen cryptoactiva als beleggingsmiddelen te erkennen. Ze maken het bovendien mogelijk om ze sneller en eenvoudiger te kopen of verkopen. Zo bestaat er bijvoorbeeld ook een type beursgenoteerde obligatie dat volledig gedekt is door Bitcoin. Die strategie biedt toegang tot de meest liquide cryptomunt, die voor 100% door Bitcoin wordt ondersteund en “cold storage” wordt bewaard bij een gereguleerde cryptobewaarder met een (beperkte) cryptoverzekering.
Een illusie
Maar wat houdt dit nu precies in? Bitcoin is een volledig kunstmatig gecreëerd algoritme. Het lijkt niet op een echte munt, aangezien er geen onderliggende activa zijn en al zeker geen controle door een publieke autoriteit. Bitcoin, dat de voorbije jaren vaak werd aangehaald, illustreert dus perfect het risico op verwarring tussen belegging, munt en cryptoactief.
Goedgelovige beleggers denken dat ze veel geld zullen verdienen door in Bitcoin – de bekendste cryptomunt – te investeren, om die vervolgens weer door te verkopen aan een andere even goedgelovige belegger.
Volgens sommigen lijken Bitcoin en andere virtuele munten daarom eerder op een spel of een vorm van gokken dan op een investering. Zoals Luc de Brabandère schrijft in zijn boek Petite Philosophie des arguments fallacieux (Eyrolles, 2021):
“Het simpele feit dat men iets wat in wezen niets anders is dan een wereldwijd internetspel ‘virtuele munt’ heeft genoemd, heeft verstrekkende gevolgen gehad. Door over cryptomunten te spreken, ontstaat immers de illusie dat er een onderliggend monetair beleid bestaat dat wordt gevoerd door verantwoordelijke personen, terwijl achter Bitcoin simpelweg bijzonder bekwame maar oncontroleerbare informatici schuilgaan, die een geniaal maar mysterieus en geheim algoritme hebben ontwikkeld. Bitcoin lijkt in feite meer op een casinofiche dan op een muntstuk van één euro. Als men het ‘Pokemoncoin’ had genoemd in plaats van cryptomunt, dan zou de verdere evolutie wellicht helemaal anders zijn verlopen.”
Gevaren
Bovendien zijn deze munten extreem volatiel. Het gaat zeker niet om een veilige belegging “als een goede huisvader”. Wie ze koopt, neemt in feite vooral een gok op hun toekomstige evolutie.
Daarnaast kan men zich ook vragen stellen bij het risico wanneer een (beursgenoteerd) bedrijf aankondigt betalingen in Bitcoin te aanvaarden. Bij een sterke waardedaling van dit betaalmiddel kan dat immers een aanzienlijke impact hebben op de rendabiliteit van die onderneming.
Cryptoactiva zijn dus niet echt investeringen in de klassieke betekenis van het woord. De grootste voorzichtigheid is dan ook geboden voor wie zich in deze omgeving wil “wagen”. Bovendien gaat Bitcoin gepaard met een enorme energieconsumptie, wat haaks staat op de inspanningen van tal van actoren om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen.
