Funds For Good, MicroStart en High Her willen de financieringskloof voor ondernemers dichten.
Francis Muyshondt
Voor veel startende ondernemers blijft toegang tot financiering een van de grootste struikelblokken. Wie onvoldoende eigen middelen heeft en niet binnen het risicoprofiel van een bank past, ziet een kredietaanvraag vaak stranden. Tegelijk groeit in België een ecosysteem van alternatieve financiers en begeleidingsorganisaties dat precies deze ondernemers opnieuw perspectief wil bieden. Daarbij staat niet alleen kapitaal centraal, maar ook coaching, opleiding en een sterk netwerk.
Tijdens een persgesprek brachten impactinvesteerder Funds For Good, microfinancier MicroStart en het groeinetwerk voor vrouwelijke ondernemers, High Her hun visie op deze financieringskloof. Fininfo sprak met Anaïs Pauwels, Head of Impact bij Funds For Good Impact, Juliette Malherbe, oprichter van High Her, Lorraine de Fierlant, algemeen directeur van MicroStart, en Houda, oprichtster van Agapé Paper die beroep deed op deze organisaties om haar zaak op te richten en uit te bouwen.
Vanuit hun verschillende rollen schetsten zij hoe de samenwerking tussen de drie organisaties praktisch verloopt en hoe de renteloze lening op eer ondernemers helpt die moeilijk toegang vinden tot klassieke financiering. De rode draad is een geïntegreerde aanpak waarbij opleiding, coaching, netwerk en financiering elkaar versterken om ondernemers duurzaam te laten groeien.
Van financiering tot opleiding
Hoewel de drie entiteiten in het alternatieve ecosysteem elk een eigen rol vervullen, werken ze dikwijls als een gesloten keten. MicroStart, inmiddels vijftien jaar actief, verstrekt microkredieten aan ondernemers die geen toegang krijgen tot traditionele bankleningen en beheert ook de praktische afhandeling van de leningen op eer of renteloze leningen. De organisatie richt zich vooral op starters en ondernemers die door hun profiel moeilijk bij een bank terechtkunnen, zoals vrouwen, jongeren, werkzoekenden en mensen met een migratieachtergrond. Daarnaast biedt MicroStart ook opleidingen en individuele begeleiding aan, zodat ondernemers niet alleen financiering krijgen, maar ook de kennis om hun project duurzaam uit te bouwen. Volgens algemeen directeur Lorraine de Fierlant financiert MicroStart jaarlijks ongeveer 500 ondernemers, al beschikt de organisatie over de capaciteit om dat aantal aanzienlijk op te trekken.
Funds For Good treedt op als impactpartner binnen dit model. De organisatie verstrekt renteloze leningen op eer die een microkrediet aanvullen en zo de financieringsstructuur van de ondernemer versterken. Daarnaast biedt zij begeleiding via een netwerk van vrijwillige coaches die ondernemers ondersteunen bij strategische keuzes en de verdere professionalisering van hun onderneming. De financiering van deze eerleningen gebeurt via een model waarbij een deel van de winst uit de investeringsactiviteiten van de moedermaatschappij Funds For Good zelf doorgestort naar de impactdochter. Dankzij de terugbetaling van de leningen worden de middelen telkens opnieuw ingezet voor nieuwe ondernemers, waardoor een duurzaam revolving fonds ontstaat.
Renteloze lening als hefboom
De lening op eer vormt daarbij geen afzonderlijk krediet, maar maakt deel uit van een bredere financieringsstructuur. Ondernemers kunnen de renteloze lening niet rechtstreeks aanvragen. Ze wordt toegekend nadat een dossier door MicroStart is goedgekeurd en voldoet aan de criteria van Funds For Good. In de praktijk wordt de lening op eer gecombineerd met een klassiek microkrediet. Heeft een ondernemer bijvoorbeeld 15.000 euro nodig om een handelszaak op te starten, dan kan MicroStart 12.000 euro als microkrediet verstrekken, aangevuld met een renteloze lening op eer van maximaal 3.000 euro via Funds For Good. Omdat over dat laatste bedrag geen rente wordt aangerekend, daalt de maandelijkse aflossingslast en stijgt tegelijk het eigen vermogen waarmee de ondernemer zijn project kan financieren.
“Aan de ondernemer voelt het bijna alsof hij eigen vermogen meebrengt”, legt Anaïs Pauwels, Head of Impact bij Funds For Good, uit. “De ondernemer betaalt eerst het microkrediet terug. De eerlening wordt nadien of parallel terugbetaald. Omdat het om renteloos kapitaal gaat, blijft de maandelijkse aflossingsdruk lager.” Een bijkomend voordeel is dat de terugbetaalde leningen opnieuw beschikbaar worden gemaakt voor nieuwe dossiers. “Dezelfde euro kan zo meerdere ondernemers financieren. Dat revolving effect maakt het model duurzaam.”
Netwerk uitbouwen grote uitdaging
Lorraine de Fierlant benadrukt echter dat financiering zelden het grootste probleem vormt. “De grootste uitdaging is het gebrek aan netwerk, begeleiding en toegang tot de juiste informatie. Veel ondernemers weten eenvoudigweg niet welke organisaties hen kunnen helpen of bij wie ze moeten aankloppen.” En Juliette Malherbe van High Her voegt eraan toe dat zeker starters zonder uitgebreid professioneel netwerk vaak de contacten missen die nodig zijn om extra financiering of commerciële kansen te vinden.
En High Her is precies aawezig in het ecosysteem om die commerciële kansen te grijpen en het bedrijf te doen groeien. Het groeinetwerk richt zich specifiek op vrouwelijke ondernemers. Via zijn Money Academy volgen ze gedurende drie maanden een intensief traject waarin onder meer financieringsvormen, financieel management, pitching en investeerdersrelaties aan bod komen. “Onze doelgroep bestaat uit ondernemers die hun product en markt al gevonden hebben, maar een volgende groeistap willen zetten”, legt oprichtster Juliette Malherbe van High Her uit.
“Veel onderneemsters groeien organisch, maar botsen uiteindelijk op een plafond omdat ze onvoldoende financiële middelen hebben om personeel aan te nemen of verder te investeren.” Ze benadrukt ten slott dat na de financiering ondernemers blijven begeleid worden via workshops rond administratie, fiscaliteit, cashflowbeheer, marketing en digitalisering. De uitdaging is volgens Lorraine de Fierlant echter vooral om ondernemers voldoende tijd te laten vrijmaken voor die begeleiding.
Praktijkvoorbeeld: Agapé Paper
Hoe groot de impact van een geïntegreerd begeleidingstraject kan zijn, illustreert Houda, oprichtster van Agapé Paper. Nadat zij haar eerste papeteriemerk moest stopzetten na een juridisch geschil over de merknaam, stond ze voor de uitdaging om haar onderneming volledig opnieuw op te bouwen. Via de Money Academy van High Her kreeg ze gedurende drie maanden begeleiding rond financiering, ondernemerschap en het opstellen van een financieel plan. Tegelijk kon ze rekenen op de coaches van Funds For Good, die haar hielpen bij de verdere uitwerking van haar strategie en haar introduceerden in een breder ondernemersnetwerk. Uiteindelijk ontving ze een lening op eer, waarmee ze de productie van haar nieuwe collectie kon financieren en de eerste maanden kon overbruggen tot de verkoop op gang kwam.
Volgens Houda vormde die combinatie van financiering en begeleiding het echte kantelpunt. “Het gaf me letterlijk de zuurstof om opnieuw te beginnen. Dankzij het traject had ik niet alleen een financieel plan, maar ook een netwerk en de juiste contacten om mijn onderneming opnieuw op te bouwen.” Ze benadrukt dat niet alleen het kapitaal doorslaggevend was, maar ook de toegang tot expertise, coaching en een netwerk van ondernemers die haar verder hielpen.
Opmerkelijk is dat het traject ook haar geloofwaardigheid bij traditionele kredietverstrekkers verhoogde. Tijdens de afsluitende pitch van de Money Academy, waarbij ook vertegenwoordigers van de bancaire sector aanwezig waren, kreeg Houda van KBC alsnog een kredietvoorstel van 25.000 euro. Eerdere financieringsaanvragen waren nog afgewezen.
Vraag blijft achter op capaciteit
Opvallend genoeg kampen de initiatiefnemers vandaag niet met een gebrek aan financieringsmiddelen, maar met een tekort aan ondernemers die de weg naar alternatieve financiering vinden. Volgens MicroStart ontvangt de organisatie maandelijks ongeveer 500 kredietaanvragen, waarvan uiteindelijk slechts 40 tot 50 dossiers worden goedgekeurd. Tegelijk beschikt de organisatie over voldoende capaciteit om jaarlijks ongeveer 1.000 microkredieten te verstrekken, terwijl vandaag ongeveer de helft daarvan wordt gerealiseerd.
Volgens de partners ligt de verklaring niet uitsluitend bij de economische onzekerheid, waardoor sommige ondernemers investeringen uitstellen. Minstens even belangrijk is de beperkte bekendheid van alternatieve financieringsvormen. Veel starters kloppen eerst aan bij een bank en beschouwen een afwijzing als het einde van hun financieringstraject, terwijl er volgens de organisaties nog tal van andere mogelijkheden bestaan. Net daarom pleiten zij ervoor dat banken ondernemers die niet binnen hun risicokader passen systematisch doorverwijzen naar spelers zoals MicroStart of andere alternatieve financiers. “Wij zijn geen concurrent van de banken, maar een aanvulling”, klonk het tijdens het gesprek.
Banken verwijzen nauwelijks door
En al snel kwam het panel tot een heikel punt, namelijk de manier waarop banken vandaag omgaan met afgewezen kredietaanvragen. Volgens hen eindigt het financieringstraject voor veel ondernemers nog te vaak na een eerste ‘nee’ van een bank, terwijl er in België weldegelijk alternatieve financieringsmogelijkheden bestaan. Volgens Lorraine de Fierlant verwijzen banken ondernemers die niet in aanmerking komen voor een klassiek krediet slechts uitzonderlijk door naar gespecialiseerde spelers zoals MicroStart. “Wij zijn eigenlijk het perfecte alternatief voor een nee maar een doorverwijzing gebeurt vandaag veel te weinig.”
Volgens haar heeft dat niet noodzakelijk met onwil te maken. De bancaire sector kampt met een hoge personeelsrotatie en adviseurs beschikken vaak over een brede waaier aan producten. Daardoor is de kennis over alternatieve financieringsvormen zoals microkredieten of leningen op eer vaak beperkt. MicroStart geeft aan regelmatig banken te informeren over haar werking, maar merkt dat die sensibilisering voortdurend moet worden herhaald. De Fierlant benadrukt bovendien dat MicroStart geen concurrent van de banken wil zijn. Integendeel, de organisatie ziet zichzelf als een aanvulling op het bestaande financieringslandschap. Ondernemers die nog niet bankfinancierbaar zijn, kunnen via een microkrediet, een lening op eer en intensieve begeleiding hun onderneming verder ontwikkelen. Wanneer die onderneming voldoende maturiteit heeft bereikt, kunnen ze op een later moment alsnog terecht bij een klassieke bank voor bijkomende financiering. Dat het risico beheersbaar blijft, blijkt volgens MicroStart uit de terugbetalingscijfers. Ongeveer 90% van de microkredieten wordt volledig terugbetaald. Een deel van het resterende risico wordt bovendien opgevangen door een garantie van het Europees Investeringsfonds, waardoor de organisatie ook ondernemers kan financieren die voor traditionele banken te risicovol worden geacht. Tegelijk klinkt een duidelijke oproep van het panel aan beleidsmakers. Ze vragen niet noodzakelijk meer subsidies, maar wel meer erkenning voor microfinanciering en leningen op eer als volwaardig onderdeel van het Belgische financieringslandschap.
“Wij zijn geen concurrent van de banken, maar een aanvulling”
Anaïs Pauwels (Funds For Good), Juliette Malherbe (High Her) & Lorraine de Fierlant (MicroStart)
