Commentaar van Ilya Vercammen, Chief Strategist bij Puilaetco
Kiezers, rentetarieven en schulden beïnvloeden elkaar en hebben zowel gevolgen voor de financiële markten als voor het huidige westerse politieke landschap. Deze drie krachten moeten daarom in hun totaliteit worden bekeken en niet langer als afzonderlijke onderwerpen.
De Amerikaanse consument wordt de sleutel tot de midterms
De tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten zullen waarschijnlijk minder draaien rond geopolitiek of ideologie dan rond een veel eenvoudigere vraag: hoe voelt de Amerikaanse consument zich?
De stijging van de energieprijzen begint opnieuw zwaar door te wegen op het gezinsbudget. De gemiddelde benzineprijs bevindt zich rond 4,5 dollar per gallon, terwijl dieselprijzen richting een recordhoogte van 6,5 dollar per gallon evolueren (ofwel 1 € en 1,5 € per liter). Historisch gezien zijn dit niveaus die een belangrijke invloed hebben op het consumentenvertrouwen en uiteindelijk ook op het stemgedrag.
Daarnaast worden Amerikaanse gezinnen geconfronteerd met hypotheekrentes die opnieuw dicht bij de hoogste niveaus van de voorbije twee decennia liggen. De stijging van de langetermijnrente vertaalt zich rechtstreeks in duurdere woonkredieten en een minder betaalbare vastgoedmarkt.
Voor president Trump vormt dit een uitdagende omgeving. Zijn populariteitscijfers zijn onder druk gekomen door de combinatie van hogere energieprijzen, duurdere financiering en de perceptie dat de levensduurte onvoldoende onder controle geraakt. Hierdoor lijkt de kans toe te nemen dat de Democraten bij de tussentijdse verkiezingen opnieuw controle verwerven over het House of Representatives, terwijl de Senaat waarschijnlijk Republikeins blijft omdat slechts een derde van de zetels vernieuwd wordt. Deze uitkomst zou leiden tot een zogenaamd ‘divided Congress’, waarbij het voor de Trump-administratie aanzienlijk moeilijker wordt om grote fiscale stimuleringsmaatregelen, belastinghervormingen of verdere deregulering door het Congres te loodsen. Dit betekent niet noodzakelijk politieke verlamming, maar wel minder beleidsruimte dan vandaag door de markten wordt verondersteld.
De obligatiemarkt stelt fundamentele vragen
Tegelijkertijd bevinden de Amerikaanse 10- en 30-jaarsrentes zich op niveaus die we jarenlang niet hebben gezien. De Amerikaanse 10-jaarsrente noteerde recent opnieuw rond of boven de symbolische grens van 5%, terwijl de lange rente zich op de hoogste niveaus sinds de financiële crisis bevindt.
Dat is niet langer uitsluitend een monetair verhaal. Beleggers stellen zich steeds vaker fundamentele vragen over de houdbaarheid van overheidsschulden en over de enorme vraag naar kapitaal die vandaag tegelijkertijd van verschillende kanten komt. Overheden moeten recordbedragen ophalen om begrotingstekorten te financieren, terwijl bedrijven massaal investeren in datacenters, AI-infrastructuur, energievoorziening en strategische productiecapaciteit.
Voor het eerst in lange tijd concurreren staten en bedrijven rechtstreeks om dezelfde spaarmiddelen. Dat helpt verklaren waarom de rente structureel hoger lijkt te blijven dan beleggers gedurende het voorbije decennium gewend waren.
Politieke verschuivingen weerspiegelen economische frustraties
De economische druk vertaalt zich ook politiek. Zowel in de Verenigde Staten als in Europa zien we een verdere verschuiving naar partijen aan de rechterzijde van het politieke spectrum. Deze evolutie heeft verschillende oorzaken: zorgen over koopkracht, energieprijzen, migratie, globalisering en de perceptie dat traditionele politieke partijen steeds minder antwoorden bieden op de uitdagingen van vandaag.
Hoge staatsschulden beperken de beleidsruimte
Een bijkomende uitdaging is dat veel Westerse landen deze problemen moeten aanpakken vanuit een vertrekpunt van historisch hoge schulden.
Frankrijk en België behoren vandaag tot de landen met de hoogste schuldgraad binnen Europa. Ook op Europees niveau groeit het besef dat hogere rentevoeten de kostprijs van publieke schulden aanzienlijk verhogen. Dat beperkt de beleidsruimte van overheden. Tegelijk stijgen de uitgaven voor defensie, energie-onafhankelijkheid, vergrijzing en sociale bescherming. De combinatie van hogere uitgaven en hogere financieringskosten maakt het voor regeringen steeds moeilijker om budgettaire keuzes uit te stellen.
Hogere rentes zijn niet alleen een probleem
Toch heeft deze nieuwe realiteit ook een positieve kant voor beleggers. Meer dan tien jaar lang leefden we in een omgeving waarin obligaties nauwelijks rendement opleverden. Vandaag is dat fundamenteel veranderd.
Onder het motto “Income is back” bieden kwaliteitsvolle staats- en bedrijfsobligaties opnieuw aantrekkelijke rendementen. Waar obligaties vroeger vooral een defensieve rol speelden, kunnen ze vandaag opnieuw een betekenisvolle bijdrage leveren aan het totale portefeuille-rendement. Beleggers hoeven niet langer uitsluitend te vertrouwen op aandelen om rendement te genereren. Hogere rentevoeten zullen het opnieuw mogelijk maken om portefeuilles evenwichtiger samen te stellen, met een betere balans tussen groei, inkomen en risicobeheer.
