Céline Sustandal, Beheerder, de Tocqueville Materials for the Future , LFDE.
Koper, nikkel, uranium, zeldzame aardmetalen, platina… zonder deze grondstoffen geen energietransitie, geen AI en geen geavanceerde defensiesystemen. Achter de grote technologische transformaties van onze eeuw gaat een onderschatte realiteit schuil: de toenemende afhankelijkheid van materialen die cruciaal en strategisch zijn geworden. Soevereiniteit speelt zich nu af in de ondergrond, bij de toegang tot bepaalde materialen die onmisbaar zijn geworden voor economische, technologische en militaire macht. Dit thema, dat nu centraal staat, biedt volgens ons kansen op de lange termijn in de hele economie.
Strategisch en kritisch
De kritieke en strategische dimensies van een materiaal vloeien niet voort uit de geologische zeldzaamheid ervan, maar uit de onmisbare bijdrage ervan aan het functioneren van de economie, evenals uit de bevoorrading ervan, of deze nu kwetsbaar, geconcentreerd of politiek blootgesteld is. De afgelopen jaren hebben concrete voorbeelden van deze kwetsbaarheid opgeleverd. In 2023-2024 had de uitzonderlijke droogte in Panama gevolgen voor het waterpeil in het kanaal, waardoor het scheepvaartverkeer sterk afnam en de wereldwijde leveringen van koper, zilver en bauxiet langdurig werden vertraagd. Eén enkele lokale klimatologische gebeurtenis was voldoende om de wereldwijde toeleveringsketens, die essentieel zijn voor de infrastructuur en de industrie, te verstoren. In combinatie met de gevolgen van geopolitieke spanningen en de concentratie van bepaalde producties, verhogen deze fenomenen de druk op de prijzen. Zeldzame aardmetalen zijn een sprekend voorbeeld. De prijs van neodymium, een zeldzaam aardmetaal dat nodig is voor de productie van permanente magneten voor elektromotoren, harde schijven of windturbines, is in 2025 met 55% gestegen als gevolg van een sterk geconcentreerde productie en een sterk groeiende vraag.
Beleggen in soevereiniteit, op een andere manier
Aangezien het grootste deel van de waardeketens van deze materialen – winning, raffinage, productie – geconcentreerd is in China, staat de kwestie van soevereiniteit centraal. Het kritieke karakter van deze materialen is een kwestie van economische en strategische afhankelijkheid en de recente uitdagingen op het gebied van defensie hebben het bewustzijn hierover versneld. Gevechtsvliegtuigen, onderzeeërs of beveiligde communicatiesystemen bevatten meerdere tonnen kritieke metalen en zeldzame aardmetalen. Zonder veilige toegang tot deze materialen is geen militaire autonomie mogelijk. Voor staten is dit niet langer louter een industriële kwestie, maar een pijler van de nationale veiligheid. Daarom zetten de Verenigde Staten offensieve strategieën in om bepaalde capaciteiten te herlokaliseren, de toegang tot grondstoffen veilig te stellen en volledige waardeketens te heropbouwen, van mijnbouw tot defensie. Apple, dat heeft geïnvesteerd in de enige actieve zeldzame-aardmetalenmijn op Amerikaans grondgebied, MP Materials, illustreert deze wil om de toegang tot strategische grondstoffen veilig te stellen. In Frankrijk heeft Solvay onlangs in La Rochelle een productielijn voor neodymium en praseodymium uit de recycling van permanente magneten in gebruik genomen, waarmee wordt aangetoond dat de circulaire economie ook kan bijdragen aan het veiligstellen van de bevoorrading.
Een structureel beperkt aanbod
Terwijl de strategische behoeften explosief toenemen, is het voor ons als beleggers van cruciaal belang om inzicht te krijgen in het aanbod, dat beperkt blijft. De exploitatie van mijnen wordt steeds complexer; het ontwikkelen van een nieuwe mijn vergt 10 tot 15 jaar, forse investeringen en een zeldzame politieke en regelgevende stabiliteit. Daar komt nog bij dat er terecht rekening moet worden gehouden met milieubeperkingen. In deze context volstaat de kleinste verstoring van het aanbod om blijvende spanningen te veroorzaken. Het materiaalverbruik in AI, defensie, de energietransitie, elektrificatie of kritieke infrastructuur wordt steeds intensiever. Zelfs zonder een grote explosie van de vraag oefent de toename van strategische behoeften dus blijvende druk uit op toeleveringsketens die al onder druk staan.
Selectiviteit en “stockpicking”
Als beleggers in bedrijven is het niet onze bedoeling om te speculeren op de grondstofprijzen, maar om te begrijpen wie het aanbod controleert en om de spelers te identificeren die in staat zijn om zich op lange termijn te vestigen. We beleggen niet in de grondstoffen zelf, maar in de bedrijven die ze winnen, verwerken of de beschikbaarheid ervan veiligstellen.
Deze marktleiders kunnen zelfs in periodes van prijsstabiliteit waarde creëren dankzij de kwaliteit van hun activa, hun financiële discipline en hun strategische positionering. Het universum van kritieke grondstoffen is heterogeen en cyclisch en staat bloot aan talrijke operationele risico’s, en actief beheer kan op dit gebied doorslaggevend zijn. In tegenstelling tot een indexbenadering, die de risico’s kan afzwakken en de werkelijke uitdagingen op het gebied van soevereiniteit kan verhullen, streeft actief beheer ernaar de belangrijkste spelers te identificeren die beschikken over strategische activa, operationele zichtbaarheid en een centrale rol in de waardeketens. In deze context is “stockpicking” geen optie, maar een noodzaak.
Kritieke en strategische grondstoffen zijn onmisbaar voor het economisch concurrentievermogen, de energietransitie en het vermogen van staten om hun veiligheid te waarborgen, en bieden een sterk groeipotentieel. Voor ons als langetermijnbeleggers vormen deze grondstoffen een snelgroeiend diversificatiethema dat kansen biedt.
