Christian Schulz, Hoofdeconoom, Allianz Global Investors
De internationale handelsspanningen laaien opnieuw op. Oud-president Donald Trump heeft aangekondigd dat hij vanaf 1 augustus fors hogere invoertarieven wil opleggen aan onder meer de Europese Unie, Canada, Mexico en Japan. Voor de EU dreigt een tarief van 30% op een breed pakket van exportgoederen. Een ernstige dreiging, al geloven markten voorlopig dat het zo’n vaart niet zal lopen.
Handelsdreiging of onderhandelingstactiek?
Trump stelt voor om de invoer uit de EU met een tarief van 30% te belasten – een maatregel die de meest omvangrijke bilaterale handelsrelatie ter wereld rechtstreeks zou treffen. Hoewel de markten aanvankelijk nerveus reageerden, is de volatiliteit intussen teruggezakt naar het laagste niveau van het jaar. Beleggers lijken ervan uit te gaan dat Trump uiteindelijk zal terugkrabbelen om schade aan de Amerikaanse economie te vermijden.
Toch waarschuwen wij voor zelfgenoegzaamheid. Volgens onze inschatting is het meest waarschijnlijke scenario dat beide partijen terug aan tafel gaan en tot een akkoord komen waarbij het tarief wordt afgezwakt of geschrapt – maar dat zal vermoedelijk niet zonder concessies van EU-zijde zijn.
Wat staat er op het spel voor Europa?
De VS is goed voor zowat 20% van de totale EU-export. In 2023 ging het om goederen ter waarde van 2,6% van het Europese bbp, exclusief auto’s en staal (die al onderhevig zijn aan bestaande tarieven). Voor Duitsland en Italië is de blootstelling relatief hoog, respectievelijk 3,1% en 2,8% van hun bbp. Ierland is het meest kwetsbaar, met een exportblootstelling van bijna 10% van zijn bbp richting de VS.
Zelfs eenvoudige economische simulaties wijzen op een potentiële bbp-daling van ongeveer 1% voor de EU als de export richting de VS structureel afneemt. Meer geavanceerde modellen, die ook rekening houden met wisselkoerseffecten en handelsverschuivingen, suggereren zelfs een dubbel zo groot effect.
De grootste klap zou in eerste instantie voelbaar zijn in de winstmarges van Europese bedrijven. Op termijn zou dit doorwerken in lagere loonstijgingen en verminderde werkgelegenheid. Dat alles heeft een remmend effect op de inflatie – in tegenstelling tot de situatie in de VS.
Amerikaanse inflatie kan oplopen
Indien het volledige tarief van 30% effectief van kracht wordt en wordt doorgerekend aan de consument, zou dat de inflatie in de VS met wel 3% kunnen opdrijven. Gezien 10% van de Amerikaanse consumentenuitgaven naar geïmporteerde goederen gaat, kan dit al snel voelbaar worden – zeker als voorraden uitgeput raken in het najaar.
Tegelijk betekent een hoger invoertarief ook een flinke fiscale meevaller: op 3.000 miljard dollar aan goederenimport zou een gemiddeld tarief van 30% maar liefst 900 miljard dollar aan belastinginkomsten kunnen opleveren, vooral betaald door buitenlandse bedrijven.
Effect op monetair beleid en markten
De mogelijke tariefmaatregelen zetten centrale banken onder druk:
- In de VS ontstaat een dilemma: de Federal Reserve zal moeten kiezen tussen het negeren van tijdelijke prijsstijgingen of het aanpakken van inflatie met hogere rente – iets waar ‘haviken’ binnen de Fed zeker voor zullen pleiten.
- In Europa kan de dreiging van tarieven juist leiden tot een versoepeling van het monetair beleid, eventueel gecombineerd met een soepeler begrotingsbeleid. Dat kan op zijn beurt de lange rente licht doen oplopen.
Zelfs als de tarieven uiteindelijk niet doorgaan, blijft de onzekerheid een rem op de Europese groei. Die onzekerheid kan ook het recente koersherstel van Europese aandelen onder druk zetten en het momentum van de euro afzwakken.
Bevrijdingsdag 2.0?
De toon van Trumps recente verklaringen doet denken aan zijn eerdere “bevrijdingsdag”-aanpak in april, toen hij plots een nieuwe golf van tarieven aankondigde – een actie die aanvankelijk paniek veroorzaakte op de markten, maar later werd afgezwakt. Net als toen zijn markten momenteel duur gewaardeerd en lijkt men te rekenen op pragmatisme van de oud-president.
Toch is waakzaamheid geboden. Zelfs als de maatregelen later worden afgezwakt of uitgesteld, kan de initiële schokgolf zorgen voor volatiliteit en een correctie op de markten.
Wat kunnen beleggers doen?
Beleggers mogen dan wel voorzichtig optimistisch zijn over een diplomatieke uitweg, maar ze doen er goed aan om flexibel te blijven. In een context van geopolitieke onzekerheid en toenemende protectionistische dreiging is het verstandig om te vermijden dat portefeuilles te sterk leunen op één regio of activaklasse.
