De waardering van een onderneming
Het waarderen van een onderneming is geen exacte wetenschap: er bestaat geen onbetwistbare waarde. De enige echte waarde is die waarover uiteindelijk een transactie tot stand komt — de prijs die zowel door de verkoper als door de koper wordt aanvaard. Toch kan er een verschil bestaan tussen de geschatte waarde van een onderneming en de prijs die een koper uiteindelijk betaalt.
Verschillende externe factoren kunnen ervoor zorgen dat de prijs die een koper bereid is te betalen hoger of lager ligt dan de objectieve waarde van de onderneming, zoals:
- de waarde van synergieën die ontstaan door de onderneming met een andere te combineren;
- het wegvallen van een concurrent;
- de controlepremie die wordt betaald door degene die de zeggenschap over de onderneming verwerft.
Wat is het verschil tussen een minderheidsbelang en een controlerend belang?
De waardering hangt af van de omvang van het belang.
Een meerderheidsaandeelhouder heeft de mogelijkheid invloed uit te oefenen op het management en de strategie van de onderneming. Daarom kan hij bereid zijn een controlepremie te betalen, terwijl een minderheidsaandeelhouder juist een korting toepast ten opzichte van een theoretische waarde.
Volgens sommige studies schommelt de controlepremie tussen 29% en 32%.
Historische en toekomstgerichte prestaties
Waarderingsmethoden zijn gebaseerd op de historische prestaties van de onderneming (zoals ze blijken uit de boekhouding, eventueel na bepaalde correcties) en/of op prognoses voor toekomstige boekjaren.
In theorie zijn de toekomstgerichte methoden het meest relevant: het verleden is minder belangrijk — wat telt, is de toekomst!
Zo kan een software- of biotechnologiebedrijf dat na jaren onderzoek een veelbelovend product ontwikkelt, een waardering krijgen die in geen verhouding staat tot wat de historische cijfers zouden doen vermoeden.
Het toepassen van toekomstgerichte waarderingsmethoden vereist echter veel werk om betrouwbare schattingen op te stellen. Idealiter wordt er zo ver mogelijk in de toekomst geprojecteerd — wat de onzekerheid natuurlijk vergroot. Dergelijke methoden moeten dus met de nodige voorzichtigheid worden gehanteerd, want niemand kan de toekomst voorspellen.
Wanneer gebruikt men een toekomstgerichte methode?
Toekomstgerichte methoden worden vaak toegepast bij belangrijke gebeurtenissen, zoals een beursintroductie.
De externe instantie die de waarde bepaalt (meestal een zakenbank) maakt prognoses op basis van de ramingen van het bedrijf en toetst deze aan haar eigen sectorkennis. Alleen de investeerders die overtuigd zijn door deze berekeningen zullen bereid zijn de voorgestelde prijs te betalen.
Bij een onderhandse verkoop is deze methode veel moeilijker toe te passen. Niet alleen omdat het lastig is betrouwbare prognoses te maken zonder binnen de onderneming te werken, maar ook omdat de koper zijn vooruitzichten meestal te voorzichtig inschat volgens de verkoper.
Om de discussie te objectiveren en eindeloze debatten te vermijden, is het daarom beter om zich te baseren op methoden die enkel historische cijfers gebruiken of om de prognoses te beperken tot een klein aantal jaren. Hoe dan ook, bij een overdracht zal de nieuwe aandeelhouder eventuele goede resultaten graag aan zijn eigen beheer toeschrijven.
Na een korte toelichting van zowel historische als toekomstgerichte methoden zal in een volgend artikel een hybride methode worden voorgesteld — een aanpak die bijzonder geschikt is voor de waardering van een start-up.
